جمعى از نويسندگان
29
مجموعه مقالات برگزيده كنگره بزرگداشت آيت الله سيد على آقا قاضى (ره) (فارسى)
كه خداوند متعال ، در قرآن كريم ، هدف اساسىِ خلقت بشر را همين دانسته و مىفرمايد : « وَ مَا خَلَقْتُ الْجِنَّ وَ الْاءِنسَ إِلَّا لِيعْبُدُونِ » « 1 » : من ، جِنّ و انس را خلق نكردم مگر از براى آن كه مرا عبادت كنند . بنابراين ، بر خلاف برخى مدّعيانِ دَغَلباز عرفان ، كه ديده شده در مواردى به بهانههاى مختلفى از عبادت كناره گرفته و به اصطلاح خودشان ، از مرحلهى عبوديت گذر نمودهاند ، در مكتب عرفانى شيعه ، تا انسان يك انسان و مخلوقِ مختار است و در تحت سيطرهى حكومت الهى نفس مىكشد ، هيچ هنرى براى او بالاتر از عبوديت وجود ندارد و هيچ عملى به اندازهى عبادت الهى ، او را در مسير سير إلى اللّه ، مقرّب نمىسازد ؛ همانگونه كه مولاى عارفان و شاهد سالكان امام على عليه السلام در اين رابطه مىفرمايد : « ما تقرّب متقرّب به مثل عبادهى اللّه » « 2 » : هيچ تقرّب جويندهاى ، با هيچ عملى به اندازه عبادت خداوند ، به او تقرّب نمىجويد . در اين مكتب عرفانى ، به وفور ، اين حديث معروف ، مورد تذكّر قرار گرفته كه آثار و بركات ويژه عبادت پروردگار در آن به خوبى منعكس شده و از زبان رسول گرامى اسلام صلىاللهعليهوآله بيان گرديده است ؛ آنجا كه مىفرمايد : مَا تَقَرَّبَ إِلَى عَبْدٌ بِشَىءٍ أَحَبَّ إلَى مِمّا افْتَرَضْتُ عَلَيهِ ، وإِنَّهُ لَيتَقَرَّبُ إِلَى بالنَّافِلةِ حَتّى احِبَّهُ ؛ فإذَا أحْبَبْتُهُ كُنْتُ سَمْعَهُ الَّذِى يسْمَعُ بِه ، و بَصَرَهُ الَّذى يبْصِرُ بِهِ ، وَلِسَانَهُ الَّذى ينْطِقُ بِه ، وَيدَهُ الَّتى يبْطِشُ بِهَا ؛ إِن دَعَانِى أجَبْتُهُ ، وَإِن سَأَلَنى أَعْطَيتُهُ ؛ « 3 » بنده ، با هيچ عملى به اندازه اتيانِ به فرايضى كه براى او فرض كردهام ، نسبت به من ، تقرّب نمىيابد ؛ و به تحقيق كه او با انجام نافلهها به من تقرّب مىيابد تا اينكه من او را دوست مىدارم ؛ و وقتى او را دوست داشتم ، گوش او مىگردم كه با آن بشنود و چشم او مىگردم كه با آن ببيند و زبانش مىشوم كه با آن سخن بگويد و دو دستش مىگردم كه با آن بردارد ؛ ( چنين بندهاى ) هرگاه مرا بخواند ، اجابت مىكنم و هرگاه چيزى بخواهد ، عطا مىنمايم . مرحوم علّامه سيد محمّد حسين طباطبايى ، عارف و مفسّر نامىِ شيعه و از معروفترين شاگردان مكتب قاضى در اين رابطه فرموده است : عارف ، كسى است كه خدا را از راه مهر و محبّت پرستش مىكند ، نه به اميد ثواب و نه از ترس عقاب . و از اين جا روشن است كه عرفان را نبايد در برابر مذاهب ديگر ،
--> ( 1 ) - سورهى ذاريات ، آيهى 56 . ( 2 ) - غرر الحكم ، ص 199 ، ح 3942 . ( 3 ) - الكافى ، ج 2 ، ص 352 ، ح 7 .